1992’de Kurulan Tuzak, COP31’de Tamamlanan Yağma: Doğadan Sermayeye 28 Ortak
COP31 Antalya zirvesinin açıklanan 28 kurumsal destekçisi, küresel iklim politikalarının nasıl büyük sermaye grupları, finans kuruluşları ve ağır sanayi aktörleri tarafından şekillendirildiğini gösteren somut bir örnektir. Ancak bu tablo tesadüfi bir sapma değil, temelleri 1992 Rio Dünya Zirvesi'nde ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nde (UNFCCC) atılan neoliberal çevre yönetişiminin doğrudan bir sonucudur. 1992 metni, iklim krizini kapitalist üretim ilişkilerini ve sınırsız büyüme zorunluluğunu sorgulayarak çözmek yerine, sözleşmenin 3. maddesiyle açık uluslararası ticaret sistemini koruma altına almış ve "maliyet etkinliği" ilkesi üzerinden atmosferin piyasalaştırılmasının önünü açmıştır. Çok uluslu şirketlerin ve lobi örgütlerinin 1992'den itibaren müzakere süreçlerine resmi "paydaş" olarak dahil edilmesi, bugün COP31 Antalya'da gördüğümüz 28 finans, inşaat, enerji ve ağır sanayi devinin iklim zirvesini doğrudan finanse edip yönlendirmesinin tarihsel ve hukuki zeminini hazırlamıştır. Uluslararası politik ekoloji literatürü de bu süreci, doğanın canlı bir bütünlük olmaktan çıkarılıp yeni bir kâr ve sermaye birikim alanına dönüştürülmesi olarak açıklar. Zirvenin en üst düzey destekçileri arasında yer alan BBVA Group & Garanti BBVA, Ziraat Bankası, Halkbank, VakıfBank, Emlak Katılım Bankası, Türkiye İş Bankası ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası gibi finans kurumları, iklim krizini piyasa riski ve getiri ekseninde ele alan finansallaşma sürecini temsil etmektedir. Bu yaklaşımda atmosfer ve ekosistemler, yeşil tahviller ve sürdürülebilirlik fonları üzerinden alınıp satılan soyut finansal varlıklara indirgenmektedir. Aynı şekilde iş dünyası çatı örgütü TOBB, kurumsal yapı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) ve iletişim devi Türk Telekom, iklim krizini sistemik bir üretim ve tüketim sorunu olmaktan çıkarıp teknolojik çözümlere ve iş dünyası yönetişimine hapseden kurumsal hegemonyanın parçaları olarak öne çıkmaktadır. Diğer yandan, fosil yakıt, madencilik, termik santral işletmeciliği, havacılık, rafineri ve mega altyapı projeleriyle yüksek karbon salımına ve ekosistem tahribatına yol açan Cengiz Holding, Limak Holding, IC Holding, Rönesans Holding, Nurol Holding, Koç Holding ve Türk Hava Yolları gibi aktörlerin zirvede "sürdürülebilir dönüşüm" ve "küresel ortak" sıfatlarıyla yer alması, uluslararası iklim izleme örgütleri tarafından açık bir yeşil aklama (greenwashing) pratiği olarak değerlendirilmektedir. Kalyon Holding ve ACWA gibi enerji ve altyapı devlerinin üstlendiği karbon dengeleme ve iklim çözümleri rolleri ise emisyonları kaynağında durdurmak yerine piyasa temelli denkleştirme mekanizmalarıyla mevcut büyüme modelini koruma çabasını yansıtmaktadır. Son olarak, kentsel ve doğal alanları sürekli betonlaşmaya ve gayrimenkul rantına açan TOKİ, Emlak Konut, Kuzu Grup, Folkart ve Sinpaş Holding ile yüksek enerji yoğunluklu ağır sanayi kuruluşları Cimpor Oyak Çimento ve Şişecam'ın, rüzgar türbini ve endüstriyel teknoloji üreticileri Siemens ve Nordex ile aynı "iklim destekçisi" çatısı altında buluşması, neokapitalist sistemin doğa ile toplum arasındaki kopuşu derinleştirdiğini göstermektedir. Bu tablo, ekolojik yıkımın sınırsız büyüme ve rant modelini terk ederek değil, tam aksine bu yıkımı yeşil yatırım ve sürdürülebilir teknoloji adı altında yeni bir sermaye birikim dalgasına çevirerek yönetilmeye çalışıldığının açık bir göstergesidir.